Littekens voorkomen: wat kun je zelf doen?

Littekens voorkomen is niet altijd mogelijk. Een wondje, operatie of andere beschadiging van de huid kan namelijk een litteken achterlaten. Vooral wanneer de beschadiging dieper in de huid doordringt, maakt het lichaam nieuw bindweefsel aan om de huid te herstellen. Dit littekenweefsel ziet er anders uit dan de oorspronkelijke huid en kan in het begin rood, dik of stug zijn. Toch heb je tijdens de wondgenezing en in de periode daarna wel invloed op de omstandigheden waarin de huid herstelt.

Een goede wondverzorging, voldoende rust, bescherming tegen de zon en een goede verzorging van het litteken kunnen daarbij belangrijk zijn. Maar wat kun je precies doen om littekens te voorkomen of zo min mogelijk te laten opvallen? In dit blog leggen we uit hoe een litteken ontstaat en geven we praktische tips voor iedere fase van het herstel.

💡 TIP: Zoek jij de beste zalf om littekens effectief te behandelen? Bestel Edula® zalf met 20% korting >>

Hoe ontstaat een litteken?

Wanneer alleen de bovenste laag van de huid oppervlakkig beschadigd raakt, kan de huid vaak herstellen zonder dat er een zichtbaar litteken achterblijft. Bij een diepere wond raken meerdere huidlagen beschadigd. Het lichaam moet dan nieuw weefsel vormen om de beschadiging te herstellen.

Collageen speelt hierbij een belangrijke rol. Tijdens het herstel worden nieuwe collageenvezels aangemaakt om het beschadigde gebied weer stevigheid te geven. Dit nieuwe weefsel heeft echter een andere structuur dan de oorspronkelijke huid. Daardoor ontstaat een litteken.

Hoe het uiteindelijke litteken eruitziet, verschilt per persoon. Onder andere de diepte en grootte van de wond, de plaats op het lichaam, spanning op de huid, aanleg en het verloop van de wondgenezing kunnen hier invloed op hebben.

Daarom betekent littekens voorkomen in de praktijk vooral: de huid tijdens en na de wondgenezing zo goed mogelijk ondersteunen en factoren vermijden die het herstel onnodig kunnen verstoren.

KORTOM:
Een litteken ontstaat wanneer een diepere beschadiging van de huid wordt hersteld met nieuw bindweefsel. Je kunt littekenvorming niet altijd voorkomen, maar een goede wond- en littekenverzorging kan wel bijdragen aan een zo gunstig mogelijk herstel.

Bij een diepere huidbeschadiging, bijvoorbeeld na een operatie, maakt het lichaam nieuw weefsel aan om de wond te herstellen. Hierdoor kan een litteken ontstaan.

Hoe verloopt de wondgenezing?

Voordat er een litteken ontstaat, doorloopt een wond verschillende fasen. Deze fasen lopen gedeeltelijk in elkaar over. Het wondgenezingsproces bestaat uit een nauw samenspel van verschillende cellen en processen die ervoor zorgen dat beschadigd huidweefsel wordt hersteld (1).

1. Hemostase

Direct na het ontstaan van een wond probeert het lichaam het bloedverlies te stoppen. Bloedvaten trekken samen en er ontstaat een bloedstolsel dat de wond tijdelijk afsluit.

2. Ontstekingsfase

Vervolgens ruimt het lichaam beschadigde cellen en mogelijke ziekteverwekkers op. De wond en de huid eromheen kunnen in deze periode rood, warm en wat gezwollen zijn.

3. Proliferatiefase

Daarna begint het lichaam met het opbouwen van nieuw weefsel. Er worden onder andere nieuwe bloedvaatjes en collageen gevormd en de wond wordt steeds verder gesloten.

4. Remodelleringsfase

Wanneer de wond gesloten is, begint het litteken verder te rijpen. Het nieuw gevormde collageen wordt opnieuw georganiseerd en het litteken kan geleidelijk vlakker, zachter en soepeler worden. Ook de kleur kan veranderen.

Deze laatste fase duurt veel langer dan de zichtbare wondgenezing. Een litteken kan nog maanden tot zelfs ongeveer twee jaar blijven veranderen.

KORTOM:
Wondgenezing bestaat uit verschillende fasen. Ook nadat de wond gesloten is, blijft het nieuw gevormde littekenweefsel nog lange tijd veranderen.

Kun je littekens voorkomen?

Niet ieder litteken is te voorkomen. Wanneer een wond diep genoeg is om meerdere huidlagen te beschadigen, kan littekenweefsel een noodzakelijk onderdeel zijn van het natuurlijke herstelproces.

Wel kun je proberen omstandigheden te creëren waarin de wond zo goed mogelijk kan herstellen. Vooral tijdens de eerste fase is een goede wondverzorging belangrijk. Daarna verschuift de aandacht steeds meer naar het soepel houden, hydrateren en beschermen van het nieuwe litteken.

Het is daarom beter om niet alleen te denken aan “een litteken voorkomen”, maar ook aan het beperken van factoren die een minder gunstig herstel kunnen veroorzaken.

je kan tot maximaal 2 jaar invloed blijven uitoefenen op het eindresultaat van een litteken. Hoe eerder je begint met het verzorgen van je litteken hoe beter het resultaat zal zijn.

Vochtige wondgenezing en littekens voorkomen

Vroeger werd vaak gedacht dat een wond vooral moest uitdrogen en dat een harde korst bij een goede wondgenezing hoorde. Tegenwoordig wordt bij veel wonden juist gebruikgemaakt van een vochtig wondmilieu.

Daarmee wordt niet bedoeld dat een wond voortdurend nat moet zijn. Het gaat om een gecontroleerd vochtig wondmilieu met geschikte wondbedekking. Hierdoor droogt het wondoppervlak niet onnodig uit en kunnen huidcellen zich gemakkelijker over het wondoppervlak verplaatsen.

Daarnaast kan geschikte wondbedekking de wond beschermen tegen vuil en wrijving. Welke wondbedekking geschikt is, hangt echter af van het soort wond, de hoeveelheid wondvocht en de fase van de wondgenezing.

Bij een grotere, diepe of slecht genezende wond is het daarom verstandig om advies te vragen aan een arts of andere zorgverlener.

KORTOM:
Een gecontroleerd vochtig wondmilieu kan gunstige omstandigheden creëren voor de wondgenezing. Een wond hoeft dus niet per definitie uit te drogen om goed te kunnen herstellen.

10 tips om littekens te voorkomen en goed te laten herstellen

Hoewel je littekens niet altijd volledig kunt voorkomen, kun je tijdens de wondgenezing en daarna wel een aantal dingen doen.

1. Maak een verse wond goed schoon

Spoel een oppervlakkige wond voorzichtig met lauwwarm kraanwater en verwijder zichtbaar vuil. Hierdoor creëer je een goede uitgangssituatie voor de wondgenezing.

2. Bescherm de wond

Voorkom dat vuil, wrijving en steeds opnieuw openhalen de wondgenezing verstoren. Afhankelijk van het soort wond kan geschikte wondbedekking helpen om de wond te beschermen.

3. Trek niet aan korstjes

Het kan verleidelijk zijn om een korstje of los velletje weg te trekken. Doe dit liever niet. Hierdoor kun je de nieuwe huid opnieuw beschadigen en het herstel vertragen.

4. Let op tekenen van een infectie

Wordt een wond steeds roder, warmer, pijnlijker of dikker of komt er pus uit? Laat de wond dan beoordelen. Een verstoorde wondgenezing kan uiteindelijk ook invloed hebben op het litteken.

5. Voorkom onnodige spanning op de wond

Veel spanning of trekkracht op een herstellende wond kan invloed hebben op de breedte van het uiteindelijke litteken. Bouw zware lichamelijke belasting daarom rustig op, zeker na een operatie.

6. Begin op het juiste moment met littekenverzorging

Zodra de wond voldoende gesloten en hersteld is, kun je beginnen met de verzorging van het nieuwe litteken. Na een operatie volg je hiervoor altijd eerst de instructies van je behandelaar.

7. Houd het litteken gehydrateerd

Nieuw littekenweefsel kan gemakkelijker vocht verliezen dan normale huid. Door het litteken goed te hydrateren, help je de huid zacht en soepel te houden.

8. Bescherm het litteken tegen de zon

Jonge littekens zijn gevoelig voor UV-straling. Blootstelling aan de zon kan ervoor zorgen dat een litteken langer verkleurd blijft of donkerder wordt. Bescherm een nieuw litteken daarom goed met kleding of een geschikte zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor.

9. Geef het litteken tijd

Een litteken is niet na een paar weken “klaar”. De kleur, dikte en soepelheid kunnen gedurende vele maanden veranderen. Blijf de huid daarom ook verzorgen wanneer de wond allang gesloten is.

10. Masseer alleen wanneer de huid voldoende hersteld is

Littekenmassage kan in bepaalde situaties worden toegepast om het litteken soepel te houden. Begin hier echter niet mee zolang de wond nog niet voldoende hersteld is. Na een operatie kun je het beste eerst overleggen met je behandelaar.

Waarom is hydratatie belangrijk bij littekens voorkomen?

Nadat een wond gesloten is, is de huid nog niet volledig hersteld. Jong littekenweefsel heeft een andere huidbarrière dan normale huid en kan daardoor gemakkelijker vocht verliezen.

Een goede hydratatie helpt om de huid soepel te houden. Daarnaast kan een verzorgende zalf een beschermend laagje vormen dat helpt om vochtverlies te beperken. In combinatie met een steriel gaasje creëer je zo een vochtig wondmilieu voor een optimaal herstel.  Hydratatie en bescherming tegen UV-straling zijn belangrijke onderdelen van de verzorging van een jong litteken (2).

Dit is vooral belangrijk omdat een litteken nog lange tijd verandert. Ook wanneer het wondje aan de buitenkant al genezen lijkt, gaat de ontwikkeling van het littekenweefsel onder de oppervlakte verder.

Daarom is consequent verzorgen belangrijker dan alleen een paar dagen smeren nadat de wond is gesloten.

Een goede hydratatie helpt om jong littekenweefsel zacht en soepel te houden en ondersteunt de huidbarrière tijdens het herstel.

Littekens voorkomen met Edula® zalf

Zodra de wond voldoende gesloten en hersteld is, kun je beginnen met de dagelijkse verzorging van het nieuwe litteken. Edula® zalf is geschikt voor de verzorging van de droge, kwetsbare en beschadigde huid en kan worden gebruikt om een litteken soepel en gehydrateerd te houden.

De zalf vormt een beschermend laagje op de huid en helpt vochtverlies te beperken. Hierdoor blijft het litteken gehydrateerd en soepel.

Daarnaast heeft Edula® zalf vochtvasthoudende en regulerende eigenschappen. Hierdoor wordt de uitwisseling van vocht tussen de laagjes van de opperhuid ondersteund. Een goede hydratatie ondersteunt bovendien het natuurlijke herstelproces en de huidbarrière.

Edula® zalf bevat Calendula oertinctuur en Rosae aetheroleum, ingrediënten die bekendstaan om hun verzorgende en kalmerende eigenschappen.

De zalf is ontwikkeld in samenwerking met dermatologen en wordt inmiddels al ruim 35 jaar gebruikt voor de verzorging van de droge, kwetsbare en beschadigde huid, onder andere in ziekenhuizen en klinieken. Hierdoor heeft Edula® zalf zich door de jaren heen bewezen als een vertrouwd product voor de verzorging van littekens.

Alle voordelen van Edula® zalf op een rijtje:

• Hydraterende en beschermende zalf
• Ondersteunt het natuurlijke herstelproces van de huid
• Geschikt voor het hele gezin vanaf 0 jaar
• Vermindert roodheid, irritatie en een trekkerig gevoel
• Vrij van hormonen en parabenen
• Geschikt voor elk huidtype

Hoe gebruik je Edula® zalf op een litteken?

Na het sluiten van de wond kan je direct beginnen met het aanbrengen van Edula® zalf. Houdt er rekening mee dat je pas begint een week nadat eventuele hechtingen zijn verwijderd. Breng een laag Edula® zalf aan. Waar mogelijk de wond afdekken met een steriel gaasje. Gedurende de eerste 2 maanden 2 á 3 maal per dag, de derde en vierde maand 1 á 2 maal per dag. Daarna zolang als nodig 1 maal per dag tot het litteken mooi genezen is. De zalf dient niet in gemasseerd te worden bij recente littekens. Lees voor het gebruik de bijsluiter.

Bekijk ook eens de ervaringen van anderen en de resultaten die met Edula® zalf behaald zijn.

Bestel Edula® zalf met 20% korting en ontdek direct de effectieve werking >>

⭐ Trustpilot review: “Een arts heeft mij geadviseerd om Edulazalf te gebruiken voor littekenverzorging. De littekens zijn na enkele weken gebruik, nagenoeg niet zichtbaar meer. Buiten dit gebruik, is deze crème ook goed bruikbaar voor brandwonden en gezichtscrème. De zalf voedt en verzorgt mijn huid perfect.” – Nancy

Wanneer een litteken laten beoordelen?

De meeste littekens worden na verloop van tijd rustiger en minder opvallend. Toch kan een litteken zich anders ontwikkelen dan verwacht.

Laat een wond of litteken bijvoorbeeld beoordelen wanneer:

• de wond niet goed sluit
• roodheid, warmte, zwelling of pijn duidelijk toeneemt
• er vocht of pus uit de wond komt
• het litteken steeds dikker of harder wordt
• het litteken buiten de oorspronkelijke wondranden groeit
• je langdurig veel pijn of andere klachten houdt

Bij twijfel over een operatiewond volg je altijd de instructies van je behandelaar.

Veelgestelde vragen over littekens voorkomen

Kun je littekens helemaal voorkomen?

Niet altijd. Vooral bij diepere beschadigingen waarbij meerdere huidlagen zijn aangedaan, kan littekenvorming onderdeel zijn van het natuurlijke herstelproces. Een goede wond- en littekenverzorging kan wel bijdragen aan gunstige omstandigheden voor het herstel.

Wanneer ontstaat er een litteken?

De kans op een zichtbaar litteken neemt toe wanneer een beschadiging dieper in de huid doordringt. Bij zeer oppervlakkige beschadigingen kan de huid vaak herstellen zonder een blijvend zichtbaar litteken.

Moet je een wond laten uitdrogen om littekens te voorkomen?

Niet per definitie. Voor veel wonden kan een gecontroleerd vochtig wondmilieu juist gunstig zijn voor de wondgenezing. Welke wondbedekking geschikt is, hangt af van het type wond.

Wanneer mag je beginnen met littekencrème?

Begin met littekenverzorging wanneer de wond voldoende gesloten en hersteld is. Na een operatie of gehechte wond kun je het beste het advies van je behandelaar volgen.

Hoe lang moet je een litteken verzorgen?

Een litteken blijft maandenlang veranderen en kan tot ongeveer twee jaar verder rijpen. Het is daarom verstandig om een nieuw litteken gedurende langere tijd te blijven verzorgen en tegen UV-straling te beschermen.

Kan Edula® zalf littekens voorkomen?

Edula® zalf is bedoeld voor de verzorging van de huid en kan niet garanderen dat er geen litteken ontstaat. Zodra de wond voldoende gesloten en hersteld is, kun je Edula® zalf gebruiken om de huid en het nieuwe litteken gehydrateerd, beschermd en soepel te houden. Op deze manier kan het litteken optimaal herstellen.

Littekens voorkomen, bronnen:

(1) Pubmed: Wound repair and regeneration
(2) Pubmed: Updated scar management practical guidelines: non-invasive and invasive measures

Let op: dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt nooit medisch advies. Raadpleeg altijd een arts bij twijfel of ernstige klachten.

📅 Laatst geüpdatet op: 7 september 2026

Lees ook:

Litteken camouflage: Hoe kan je het beste je litteken verzorgen?

👉 Wil je meer weten over de producten van Edula® Skincare? Bekijk dan ook onze homepage.