Hypertrofisch litteken: oorzaken, kenmerken en verzorging

Een hypertrofisch litteken is een verdikt en verheven litteken dat tijdens het herstel van een wond kan ontstaan. Het litteken ligt boven het niveau van de omliggende huid en kan rood, stug of gevoelig zijn. Daarnaast kunnen klachten zoals jeuk en een trekkend gevoel voorkomen.

Niet ieder verdikt litteken is echter hetzelfde. Zo wordt een hypertrofisch litteken regelmatig verward met een keloïd litteken, terwijl er een belangrijk verschil is: een hypertrofisch litteken blijft binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond.

In dit artikel lees je hoe een hypertrofisch litteken ontstaat, hoe je het herkent, wat het verschil is met een keloïd en wat je kunt doen om het litteken en de huid goed te verzorgen.

💡 TIP: Wil jij je litteken optimaal verzorgen? Bestel Edula® zalf met 20% korting >>

Wat is een hypertrofisch litteken?

Een hypertrofisch litteken is een verdikt litteken waarbij tijdens de wondgenezing meer littekenweefsel wordt gevormd dan nodig is. Hierdoor komt het litteken boven het niveau van de omliggende huid te liggen.

Tijdens de normale wondgenezing maakt het lichaam onder andere collageen aan om beschadigd weefsel te herstellen. Bij een hypertrofisch litteken raakt de balans tussen de aanmaak en afbraak van collageen verstoord. Daardoor ontstaat een overmatige hoeveelheid collageen en wordt het litteken dikker en steviger.

Een hypertrofisch litteken kan in het begin rood of roze zijn en voelt vaak harder en stugger aan dan de omliggende huid. Na verloop van tijd kan het litteken vanzelf vlakker, zachter en minder opvallend worden. Dit proces kan echter maanden tot jaren duren.

KORTOM:
Een hypertrofisch litteken is een verdikt en verheven litteken dat ontstaat door een overmatige vorming van littekenweefsel tijdens de wondgenezing.

Een hypertrofisch litteken is verdikt en verheven en blijft binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond.

Hoe ontstaat een hypertrofisch litteken?

Een hypertrofisch litteken ontstaat door een afwijkende reactie tijdens het herstel van de huid door een abnormale reactie op beschadiging. Ze kunnen jeuken en pijnlijk zijn en kunnen ernstige functionele en cosmetische beperkingen veroorzaken (1). Het lichaam maakt tijdens de wondgenezing collageen aan om de wond te herstellen. Wanneer er gedurende langere tijd te veel collageen wordt gevormd, kan een verdikt litteken ontstaan.

Verschillende factoren kunnen de kans hierop vergroten. Vooral wonden waarbij het herstel langer duurt of waarbij veel spanning op de wondranden staat, hebben een grotere kans op overmatige littekenvorming.

Ook na diepe brandwonden, operaties en andere diepere beschadigingen van de huid kunnen hypertrofische littekens ontstaan.

Daarnaast spelen de plaats van de wond, leeftijd en individuele aanleg een rol. Hypertrofische littekens worden bijvoorbeeld relatief vaak gezien op plekken waar veel spanning op de huid staat, zoals de borst, schouders en bovenarmen.

Hoe herken je een hypertrofisch litteken?

Een hypertrofisch litteken ontstaat meestal niet direct nadat de wond is gesloten. Vaak begint het litteken in de weken daarna dikker en duidelijker zichtbaar te worden.

Kenmerken die kunnen voorkomen zijn:

• het litteken ligt boven het niveau van de omliggende huid
• het voelt stevig, hard of stug aan
• het is rood of roze van kleur
• het kan jeuken
• het kan gevoelig of pijnlijk zijn
• de huid kan strak of trekkend aanvoelen
• het litteken blijft binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond
• bij grotere littekens kan de beweeglijkheid van de huid verminderd zijn

Vooral in de eerste maanden kan een hypertrofisch litteken nog dikker en roder worden. Vervolgens kan het litteken tijdens de verdere rijping geleidelijk vlakker en minder rood worden.

KORTOM:
Een hypertrofisch litteken herken je vooral aan de verdikking en verheven structuur. Het blijft daarbij binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond.

Wat is het verschil tussen een hypertrofisch litteken en een keloïd?

Een hypertrofisch litteken en een keloïd kunnen op elkaar lijken. Beide zijn verdikt en liggen boven het niveau van de omliggende huid. Toch is er een belangrijk verschil.

Een hypertrofisch litteken blijft binnen de oorspronkelijke grenzen van de wond. Een keloïd kan daarentegen doorgroeien buiten het gebied waar de oorspronkelijke huidbeschadiging zat.

Daarnaast kan een hypertrofisch litteken na verloop van tijd vanzelf vlakker worden. Een keloïd heeft minder de neiging om spontaan kleiner te worden en kan juist verder groeien.

Twijfel je welk type litteken je hebt? Laat het dan beoordelen door je huisarts of dermatoloog.

Hoe lang blijft een hypertrofisch litteken dik?

Een hypertrofisch litteken verandert gedurende langere tijd. In de eerste maanden kan het litteken dikker, roder en stugger worden. Daarna begint meestal de verdere rijping van het litteken.

Tijdens dit proces kan het litteken geleidelijk vlakker, zachter en lichter van kleur worden. Dat gebeurt echter niet van de ene op de andere dag. De rijping van littekenweefsel kan vele maanden duren, zelfs tot maximaal 2 jaar.

Hoe een hypertrofisch litteken zich ontwikkelt, verschilt bovendien per persoon. Onder andere de grootte en plaats van de oorspronkelijke wond, de spanning op de huid en individuele aanleg kunnen hierbij een rol spelen.

Kan een hypertrofisch litteken vanzelf verdwijnen?

Een hypertrofisch litteken kan in de loop van de tijd duidelijk minder opvallend worden. Het litteken kan vlakker en zachter worden en de rode kleur kan afnemen.

Dat betekent echter niet dat het litteken altijd volledig verdwijnt. Ook nadat het litteken volledig is uitgerijpt, kan er een zichtbaar verschil met de omliggende huid blijven bestaan.

Daarom is het belangrijk om realistische verwachtingen te hebben. De ontwikkeling van een litteken kost tijd en het uiteindelijke resultaat verschilt per persoon.

Wat kun je doen bij een hypertrofisch litteken?

Wanneer een hypertrofisch litteken weinig klachten geeft, kan het soms voldoende zijn om de ontwikkeling af te wachten en de huid goed te verzorgen.

Geeft het litteken veel klachten of is het sterk verdikt? Dan zijn er verschillende professionele behandelingen mogelijk. Welke behandeling geschikt is, hangt af van onder andere de plaats, grootte, leeftijd en dikte van het litteken.

Mogelijke behandelingen zijn bijvoorbeeld:

• siliconengel of siliconenpleisters
• druktherapie
• injecties met corticosteroïden
• laserbehandelingen
• bepaalde vormen van littekentherapie
• in sommige gevallen een chirurgische behandeling

Laat een sterk verdikt, pijnlijk of beperkend litteken daarom beoordelen door een arts of huidprofessional. Een verzorgende zalf kan de huid rondom en op het litteken verzorgen, maar vervangt deze behandelingen niet.

Hoe verzorg je een hypertrofisch litteken?

Ook wanneer het litteken zelf tijd nodig heeft om verder te rijpen, kun je de huid goed blijven verzorgen.

Houd de huid soepel en gehydrateerd

Littekenweefsel kan droog, strak of trekkerig aanvoelen. Een hydraterende en beschermende verzorging helpt om de huid soepel te houden en vochtverlies te beperken.

Bescherm het litteken tegen de zon

Nieuw littekenweefsel is gevoelig voor UV-straling. Daardoor kan het litteken gemakkelijker verkleuren. Bescherm een recent litteken daarom goed tegen de zon en voorkom langdurige directe blootstelling.

Voorkom onnodige spanning

Veel spanning op een herstellend litteken kan de littekenvorming beïnvloeden. Probeer de huid daarom tijdens het herstel niet onnodig te belasten en volg na een operatie de adviezen van je behandelaar.

Geef het litteken tijd

Een hypertrofisch litteken verandert gedurende langere tijd. Blijf de huid daarom ook verzorgen wanneer het litteken na enkele maanden nog rood of verdikt is.

Bescherm je huid tegen uv straling om verkleuring van je litteken te voorkomen.

Edula® zalf voor de verzorging van een hypertrofisch litteken

Een hypertrofisch litteken kan droog, stug en trekkerig aanvoelen. Daarom is het belangrijk om de huid goed gehydrateerd en soepel te houden.

Edula® zalf is een hydraterende en beschermende zalf die een laagje op de huid vormt. Hierdoor helpt de zalf vochtverlies te beperken en de kwetsbare huid soepel en gehydrateerd te houden.

De zalf heeft als eigenschap dat het een vochtvasthoudende en regulerende zalf is. Het verbetert de uitwisseling van vocht tussen de laagjes van de opperhuid onderling. Hierdoor wordt het natuurlijke herstelproces bevorderd en de huidbarrière ondersteund.

Daarnaast bevat Edula® zalf Calendula oertinctuur en Rosae aetheroleum, ingrediënten die bekendstaan om hun verzorgende en kalmerende eigenschappen.

De zalf is ontwikkeld in samenwerking met dermatologen en wordt inmiddels al ruim 35 jaar gebruikt voor de verzorging van de droge, kwetsbare en beschadigde huid, onder andere in ziekenhuizen en klinieken. Hierdoor heeft Edula® zalf zich door de jaren heen bewezen als een vertrouwd product voor de verzorging van littekens.

Alle voordelen van Edula® zalf op een rijtje: 

• Hydraterende en beschermende zalf
• Ondersteunt het natuurlijke herstelproces van de huid
• Geschikt voor het hele gezin vanaf 0 jaar
• Vermindert roodheid, irritatie en een trekkerig gevoel
• Vrij van hormonen en parabenen
• Geschikt voor elk huidtype

Hoe gebruik je Edula® zalf?

Zodra de wond gesloten is kan je starten met het gebruik van Edula® zalf. Bij eventuele hechtingen moet je een week wachten nadat deze verwijderd zijn. Behandelen van een litteken is altijd effectiever wanneer je er zo snel mogelijk mee begint. Wacht daarom niet te lang met het behandelen ervan.

Breng Edula® zalf 2 tot 3 keer per dag dun aan op het litteken en de omliggende huid. Voor het slapen gaan kun je de zalf wat rijker aanbrengen, zodat deze gedurende de nacht op de huid kan blijven zitten en zijn verzorgende werking kan doen.

Bij een recent litteken kun je deze verzorging gedurende de eerste maanden consequent volhouden. Daarna kun je de frequentie geleidelijk verminderen en de huid blijven verzorgen zolang daar behoefte aan is. Gedurende de eerste 2 maanden 2 á 3 maal per dag. De derde en vierde maand 1 á 2 maal per dag. Daarna zolang als nodig 1 maal per dag tot het litteken genezen is. Je hoeft Edula® zalf niet in het litteken te masseren. Breng de zalf rustig aan en verdeel deze over de huid. Lees voor het gebruik de bijsluiter.

Bekijk ook eens de ervaringen van anderen en de resultaten die met Edula® zalf behaald zijn.

Bestel Edula® zalf met 20% korting en ontdek direct de vele voordelen voor je huid >>

⭐ Trustpilot review: “Na meerdere operaties aan mijn rug werd het litteken alleen maar lelijker. Ik ben nu een paar maanden met deze zalf aan het smeren en het ziet er nu al 100x beter uit. Een regelrechte aanrader!!!” – Michel

Mag je een hypertrofisch litteken masseren?

Littekenmassage kan worden toegepast om een litteken en het omliggende weefsel soepel en beweeglijk te houden. Begin hiermee pas wanneer de wond voldoende is hersteld.

Littekenmassage kan helpen bij het verminderen van pijn, het verbeteren van de beweeglijkheid en bepaalde kenmerken van het litteken (2).

Masseer een recent of gevoelig litteken niet zomaar stevig. De juiste techniek en het geschikte moment kunnen namelijk verschillen per litteken. Zeker bij een duidelijk hypertrofisch litteken kan het verstandig zijn om hierover advies te vragen aan een huidtherapeut of fysiotherapeut.

Wanneer naar een arts met een hypertrofisch litteken?

Een hypertrofisch litteken is meestal niet gevaarlijk. Toch kan professionele beoordeling verstandig zijn wanneer het litteken:

• snel dikker of groter wordt
• veel pijn of jeuk veroorzaakt
• beweging beperkt
• regelmatig geïrriteerd raakt
• je niet zeker weet of het om een hypertrofisch litteken of keloïd gaat
• veel lichamelijke of cosmetische hinder veroorzaakt

Een arts of huidprofessional kan beoordelen om welk type litteken het gaat en welke behandeling eventueel geschikt is.

Veelgestelde vragen

Wat is een hypertrofisch litteken?

Een hypertrofisch litteken is een verdikt en verheven litteken dat tijdens de wondgenezing ontstaat. Het litteken blijft binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond.

Hoe ziet een hypertrofisch litteken eruit?

Het litteken is meestal verdikt, stevig en rood of roze. Daarnaast kan het harder aanvoelen dan de omliggende huid en soms jeuken of gevoelig zijn.

Kan een hypertrofisch litteken vanzelf vlakker worden?

Ja. Een hypertrofisch litteken kan tijdens de verdere rijping geleidelijk vlakker, zachter en minder rood worden. Dit proces kan echter lange tijd duren.

Wat is het verschil tussen een hypertrofisch litteken en een keloïd?

Een hypertrofisch litteken blijft binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond. Een keloïd groeit juist buiten deze grenzen door.

Kun je een hypertrofisch litteken behandelen?

Ja. Afhankelijk van het litteken kunnen onder andere siliconen, druktherapie, injecties en laserbehandelingen worden gebruikt. Welke behandeling geschikt is, kun je het beste met een arts of huidprofessional bespreken.

Hoe verzorg je een hypertrofisch litteken?

Houd de huid soepel en gehydrateerd, bescherm het litteken tegen de zon en voorkom waar mogelijk onnodige spanning op het litteken. Omdat littekenweefsel langdurig verandert, is consequente verzorging belangrijk.

Bronnen:

(1) Pubmed: Update on hypertrophic scar treatment
(2) Pubmed: Is massage an effective intervention in the management of post-operative scarring? A scoping review

Let op: dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt nooit medisch advies. Raadpleeg altijd een arts bij twijfel of ernstige klachten.

📅 Laatst geüpdatet op: 31 augustus 2026

Lees ook:

Keizersnede litteken: herstel, verzorging en tips